Açık Erişim Nedir? Türleri, Fırsatları ve Yırtıcı Yayıncılık Tuzakları Açıklanıyor

Yayınlanma tarihi: 3 Ağustos 2026 | Son güncelleme tarihi : 11 Ekim 2026

Açık erişim artık niş bir yayıncılık seçeneği değil. Clarivate'in 2026 Dergi Atıf Raporlarına göre, yalnızca altın açık erişimli dergilerin sayısı 6,703'e ulaşarak tek bir yılda %6'lık bir artış gösterdi ve NIH'den Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı'na kadar her büyük fon sağlayıcı, araştırmacıların bir makale dergiye ulaşmadan önce açık erişim planına sahip olmasını bekliyor. Doğru seçim yapmak, açık erişimin etiketin ötesinde neler sunduğunu anlamak anlamına gelir. Yanlış seçim yapmak ise, hiçbir ciddi okuyucunun, fon sağlayıcının veya işe alım komitesinin asla bulamayacağı bir çalışmayı yayınlamak için uydurma bir yayın kuruluna sahip bir yabancıya para ödemek anlamına gelebilir. Bu kılavuz, açık erişimin beş bilinen türünü, her birinin yarattığı fırsatları ve deneyimli araştırmacıları bile hazırlıksız yakalayan yırtıcı yayıncılık tuzaklarını ele almaktadır.

Açık Erişim Tam Olarak Nedir?

Resmi tanım, Şubat 2002'de Macaristan'da bir araya gelen araştırmacılar ve kütüphanecilerin, hakemli yayınların çevrimiçi olarak ücretsiz erişilebilirliğine dair taahhütte bulundukları Budapeşte Açık Erişim Girişimi'ne dayanmaktadır. Bu girişim, herhangi bir kullanıcının makalelerin tam metnini finansal, yasal veya teknik engeller olmaksızın okumasına, indirmesine, kopyalamasına, dağıtmasına, yazdırmasına, aramasına veya bağlantı vermesine olanak tanır. Ekim 2003'te Berlin Deklarasyonu, aynı ilkeyi dergi makalelerinin ötesine, araştırma verilerine ve kültürel miras materyallerine de genişletti. Her iki belge de bir iş modeli belirtmemektedir. Açık erişim, bir okuyucunun bir makaleyle neler yapabileceğini tanımlar, üretimini kimin finanse ettiğini değil.

Bir makalenin gerçekten açık erişim olarak kabul edilebilmesi için iki ayrı engelin ortadan kalkması gerekir. Okuyucu makaleye abonelik veya makale başına ücret ödemeden erişebildiğinde fiyat engeli ortadan kalkar. İzin engeli ise ancak genellikle Creative Commons Attribution (CC BY) gibi bir lisans, okuyucuya materyali yalnızca görüntülemenin ötesinde kopyalama, yeniden dağıtma ve yeniden kullanma hakları verdiğinde ortadan kalkar. Bir makale, fiyat engelini aşarken izin engelini koruyabilir; bu da aşağıda ele alınan Bronz açık erişimde tam olarak olan şeydir.

Açık Erişimin Beş Türü Açıklandı

Kütüphaneciler ve yayıncılar, açık erişimi genellikle renklerle adlandırılan beş yaygın kategoriye ayırırlar. Her biri aynı üç soruyu farklı şekilde yanıtlar: kim öder, makale nerede bulunur ve erişim kalıcı mıdır?

Altın Açık Erişim

Altın açık erişim, hakem değerlendirmesinden geçmiş, tamamlanmış makaleyi, yayınlandığı gün, genellikle CC BY olmak üzere açık bir lisans altında yayıncının kendi sitesinde yayınlar. PLOS ONE, Scientific Reports ve BMC Medicine gibi dergilerin hepsi bu şekilde çalışır. Kim ve Shrime'ın 2024 yılında kulak burun boğaz dergileri üzerine yaptığı kesitsel analiz, makale işlem ücretlerinin yayıncıya ve prestij seviyesine göre son derece değiştiğini, hiçbir ücret almayan dergilerden birkaç bin dolara varan ücretlere kadar uzandığını ortaya koymuştur. Altın erişim kalıcılığı garanti eder. Bir makale CC BY lisansı aldıktan sonra, hiçbir yayıncı onu tekrar sessizce kısıtlayamaz.

Yeşil Açık Erişim

Yeşil açık erişim, dergi seçimi yerine kendi kendine arşivleme yoluyla çalışır. Yazar, genellikle hakem değerlendirmesinden geçmiş ve yazar tarafından kabul edilmiş makalenin bir versiyonunu PubMed Central, kurumsal bir arşiv veya arXiv gibi disipline özgü bir sunucuya yükler. Bazı yayıncılar geçmişte, yüklenen kopyanın görünür hale gelmesinden önce altı ila on iki aylık bir ambargo uygulamıştır. Bu durum hızla değişti. 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren revize edilmiş NIH Kamu Erişimi Politikası, NIH tarafından finanse edilen çalışmalar için ambargoyu tamamen ortadan kaldırarak, makale resmi olarak yayınlandıktan sonra yazar tarafından kabul edilmiş makalenin PubMed Central'da gecikmeden görünmesini zorunlu kıldı. Yeşil açık erişimde yazarlar doğrudan hiçbir maliyete katlanmazlar; bu da, makale yayınlama ücreti (APC) için ayrılmış hibe fonu olmayan herkes için en uygun maliyetli yol olmasını sağlar.

Hibrit Açık Erişim

Hibrit dergiler, kütüphanelere abonelik satarken aynı zamanda bireysel yazarların kendi makalelerinin kilidini açmak için ödeme yapmalarına da olanak tanır. Elsevier, Springer ve Wiley gibi yayıncıların çoğu disiplindeki dergileri bu seçeneği sunmaktadır. Kütüphaneciler ve fon sağlayıcılar bu düzenlemeyi sürekli olarak eleştirmektedir, çünkü bir yayıncı aynı sayı için kütüphanelerden abonelik geliri ve yazardan makale işlem ücreti (APC) alabilir; bu uygulama "çifte kazanç" olarak bilinir. cOAlition S, bu sorunun üstesinden gelmek için özel olarak Hak Koruma Stratejisi'ni geliştirmiştir; bu strateji, Plan S tarafından finanse edilen yazarların, kabul edilen makalelerini, derginin kendi açık erişim politikasına bakılmaksızın CC BY lisansı altında kamuya açık hale getirme hakkını korurken, hibrit dergiler de dahil olmak üzere herhangi bir dergiye makale göndermelerine olanak tanır. Bu strateji, yaklaşık 150 abonelik ve karma model yayıncının yazar sözleşmelerini yeniden müzakere etmesine yol açmıştır.

Elmas (Platin) Açık Erişim

Bazen Platin olarak da adlandırılan Elmas açık erişim, okuyucudan veya yazardan ücret almaz. Bunun yerine, bir üniversite yayınevi, bilimsel topluluk, ulusal kütüphane konsorsiyumu veya devlet bilim ajansı derginin işletme maliyetini üstlenir. Makale işlem ücreti (APC) olmadığı için, Elmas dergiler, yetersiz fonlanan araştırmacılar için makale işlem ücretlerinin yarattığı eşitsizlik sorununu aşar ve Saloojee ve Pettifor'un Calcified Tissue International'da 2024 yılında yaptığı analiz, bu modelin, kendi bulgularını yayınlamada APC'leri gerçek bir engel olarak gören düşük ve orta gelirli ülkelerdeki araştırmacılara en iyi şekilde hizmet ettiğini savunmaktadır. Dezavantajı ise ölçeklendirmedir. Elmas dergiler, büyük ticari açık erişim yayınlarından daha küçük ve daha uzmanlaşmış olma eğilimindedir ve daha azı yerleşik bir Dergi Etki Faktörüne sahiptir.

Bronz Açık Erişim

Bronz açık erişim, bir yayıncının web sitesinde herhangi bir açık lisans taşımadan ücretsiz olarak okunabilen makaleleri tanımlar. Bir yayıncı, eski içeriğin kilidini açabilir, tanıtım amaçlı bir erişim penceresi açabilir veya bir sayıyı resmi olarak Altın olarak yeniden sınıflandırmadan ücretsiz hale getirebilir. Aynı yayıncının makaleyi daha sonra tekrar ücretli hale getirmesini hiçbir şey engellemez ve bir CC lisansı olmadan, okuyucular, makale ücretli erişim olmadan bile olsa, metni yasal olarak yeniden dağıtamaz, çeviremez veya yeniden kullanamaz. Bronz, yanlış güven yaratma olasılığı en yüksek olan açık erişim türüdür. Bugün ücretsiz olarak erişilebilir olarak işaretlenen bir makale, bağlantı veren hiç kimseye haber verilmeden gelecek yıl tekrar ücretli erişime geri dönebilir.

Açık Erişimin Yarattığı Gerçek Fırsatlar

Açık erişimli makalelerin ücretli makalelere göre daha fazla atıf alıp almadığı, bilimsel iletişimde en çok tartışılan sorulardan biri olmaya devam ediyor. Langham-Putrow, Bakker ve Riegelman'ın PLOS ONE'da 2021 yılında yayınladığı sistematik inceleme, on yedi veritabanını taradı, 5,744 aday çalışmayı inceledi ve sonuç olarak açık erişimli ve abonelikli makaleler arasında atıf sayılarını doğrudan ölçen 134 çalışmayı karşılaştırdı. Bu çalışmaların 64'ü (%47.8) açık erişim için atıf avantajını doğrularken, 37'si (%27.6) hiçbir avantaj bulamadı ve geri kalanı karışık veya sonuçsuz sonuçlar üretti. Açık erişim muhtemelen birçok alanda bir makalenin okunmasına ve atıf almasına yardımcı olur, ancak etkisi ne evrensel ne de garantilidir; bu nedenle, yalnızca atıf avantajı vaadi, bir yayın yolunu diğerine tercih etmek için zayıf bir nedendir.

Fon sağlayıcıların getirdiği zorunluluklar, açık erişimi artık araştırmacıların büyük bir kısmı için bir tercih olmaktan ziyade bir uyumluluk gerekliliği haline getiriyor. Yenilenen NIH Kamu Erişimi Politikası, 1 Temmuz 2025 veya sonrasında kabul edilen makaleler için on iki aylık ambargoyu tamamen kaldırdı ve kabul edilen makalenin yazara hiçbir maliyet getirmeden PubMed Central'a derhal yüklenmesini zorunlu kıldı. cOAlition S, Plan S aracılığıyla Avrupa ve ötesinde paralel bir mantık uygularken , Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı da 2022'den beri kendi açık erişim zorunluluklarını uygulamaya koydu. Bu kuruluşlardan herhangi biri tarafından finanse edilen bir araştırmacının artık makaleyi göndermeden önce bir açık erişim planına ihtiyacı var; bu, dergi makaleyi kabul ettikten sonra sonradan düşünülen bir şey değil. Son zamanlarda yaptığımız 2026 Dergi Atıf Raporları incelemesinde , Altın Açık Erişim dergilerinin birçok alanda abonelik gerektiren yayınlardan daha hızlı Dergi Etki Faktörü kazandığını ve bu eğilimin doğrudan bu zorunluluk odaklı büyümeyle bağlantılı olduğunu gördük.

Açık erişim, yeni araştırmaları kimlerin okuyabileceğini değiştirirken, yeni bir denge sorunu da ortaya çıkarıyor. Saloojee ve Pettifor, abonelik modelinin tarihsel olarak düşük ve orta gelirli ülkelerdeki klinisyenleri ve araştırmacıları kendi hastalarının ve topluluklarının ihtiyaç duyduğu literatürden nasıl mahrum bıraktığını, açık erişim değişiminin ise okuyucu tarafındaki bu engeli ortadan kaldırırken yazar tarafında farklı bir engel yarattığını açıklıyor. Feres ve meslektaşlarının 2026 yılında genel cerrahi dergileri üzerine yaptığı analizde, düşük kaynaklı ortamlardaki yazarlar için yayın erişimini önemli ölçüde sınırlayabildiği tespit edilen makale işlem ücretleri, eşitlik sorununun çözülmemiş yarısını oluşturuyor. Diamond dergileri, APC muafiyet programları ve fon sağlayıcı destekli yayın fonları, mevcut kısmi çözümlerdir.

Tuzaklar: Yırtıcı Yayıncılık ve Diğer Açık Erişim Tuzakları

Yırtıcı dergiler ve yayıncılar, açık erişim iş modelinin kendisini istismar ediyor. Makale işlem ücreti alırken, bu ücretin finanse etmesi gereken hakem değerlendirmesi, düzenleme ve indeksleme çalışmalarını atlıyorlar. Cook, Govender ve Brennan'ın 2023 yılında British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery'de yayınladığı genel bakış, yırtıcı yayıncıları, meşru dergilerin sağladığı bilimsel titizlik veya etik süreçten yoksun, yüksek miktarda makale işlem ücreti alan işletmeler olarak tanımlıyor ve sorunun boyutu giderek büyüyor. 2015 yılında yaklaşık 10,000 yırtıcı derginin var olduğu tahmin ediliyordu; 2024 sonlarında ise takip hizmetleri bu rakamı 18,000'in üzerine çıkardı.

Fung ve meslektaşlarının ANZ Journal of Surgery'de 2026 yılında yayınladığı denetim, tek bir akademik ürolog tarafından alınan on iki aylık istenmeyen dergi e-postalarını takip etti ve 89 yayıncıdan 196 farklı dergiden 422 adet talep kaydetti. Bu veriler, Beall'ın listesi, KSCIEN listesi ve PubMed, Journal Citation Reports ve SCImago aracılığıyla yapılan bağımsız doğrulama ile karşılaştırıldı. Uydurma veya doğrulanamayan etki faktörü iddiaları, belirsiz indeksleme açıklamaları ve agresif gönderim süreleri, bu taleplerde tekrar eden bir örüntü oluşturdu. Gerçek bir derginin, birkaç gün içinde makale gönderimi istemek için bir yabancıya soğuk e-posta göndermesine nadiren ihtiyaç duyulur.

Cobey ve meslektaşlarının BMJ Open'da 2020 yılında gerçekleştirdiği anket, Beall'ın kriterlerine göre yırtıcı dergiler olarak kabul edilen dergilerde zaten yayın yapmış olan ilgili yazarlara ulaşarak, iki örneklem grubundan 82 tam yanıt aldı ve yanıt oranları sırasıyla %11.4 ve %19.3 oldu. Birçok katılımcı, minimal veya yüzeysel hakem değerlendirmesinden, hatta bazen hiçbir somut geri bildirim olmadan, gönderimden günler sonra kabul edilmekten bahsetti. Bu hız, bir araştırmacı için kadroya atanma son tarihine yaklaşırken iyi bir haber gibi görünebilir, ta ki makale hiçbir arama komitesinin, fon sağlayıcının veya meslektaş bilim insanının güvenmediği bir yere ulaşana kadar.

Haklar ve Lisanslama Karmaşası

CC BY lisansı, yazara atıfta bulunmak koşuluyla, herkesin makaleyi ticari amaçlar da dahil olmak üzere yeniden kullanmasına izin verir. CC BY-NC-ND lisansı ise ticari yeniden kullanımı ve her türlü değişikliği tamamen engeller. Derginin varsayılan lisansını okumadan kabul eden yazarlar, daha sonra fon sağlayıcılarının CC BY lisansını şart koşarken derginin daha kısıtlayıcı bir lisans verdiğini keşfedebilirler; bu uyumluluk açığı genellikle başvuru aşamasından ziyade hibe denetimi sırasında ortaya çıkar. Lisans koşullarını kontrol etmek, makale yayınlama ücretini (APC) ve derginin kapsamını kontrol etmekle aynı başvuru öncesi kontrol listesinde yer almalıdır.

Bir dergiyi göndermeden veya ödeme yapmadan önce nasıl incelersiniz?

Kısa bir doğrulama rutini, herhangi bir para el değiştirmeden önce çoğu yırtıcı teklifi yakalar. Dergiyi , listelediği her başlığı şeffaflık ve kalite kriterlerine göre manuel olarak inceleyen Açık Erişim Dergileri Dizini'nde (DOAJ) arayın. Yazarların birkaç dakika içinde bilinmeyen bir dergiyi değerlendirmelerine yardımcı olmak için yayıncılar, kütüphaneler ve araştırmacı kuruluşlarından oluşan bir koalisyon tarafından oluşturulan ücretsiz Think Check Submit kontrol listesinden dergiyi geçirin. Yayın Etiği Komitesi üyeliğini doğrulayın, iki veya üç editör kurulu üyesini bağımsız olarak araştırarak dergiyi kendi kurumsal sayfalarında listeleyip listelemediklerini kontrol edin ve derginin kendi açıklamasına güvenmek yerine, kapsam uygunluğu ve temel editoryal kalite açısından derginin en son sayısını okuyun. DOAJ'ı etkili bir şekilde kullanma kılavuzumuz , on dakikadan kısa sürede çoğu kırmızı bayrağı yakalayan arama filtrelerini adım adım açıklıyor.

Araştırmacıların Açık Erişime İlişkin Yaptığı Yaygın Hatalar

Dergi ve Yayın Stratejiniz İçin Uzman Yardımı Alın

Altın, Yeşil, Hibrit ve Elmas rotaları arasında karar vermek ve ardından bir derginin tüm meşruiyet kontrollerinden geçtiğini doğrulamak, yazmaya ayıracağınız zamandan önemli ölçüde çalıyor. Editverse'in yayın destek hizmeti, her makaleyi kapsam uygunluğu, APC maliyeti, fon sağlayıcı uyumluluğu ve yırtıcı risk taramasını tek bir öneride değerlendiren bir dergi seçimi incelemesiyle eşleştirir; ayrıca makaleyi hangi rota uygunsa ona göre gönderime hazır hale getiren makale düzenleme hizmeti de sunar.

Açık Erişime İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

Basitçe ifade etmek gerekirse, açık erişim nedir?
Açık erişim, yayınlanmış bir araştırma makalesinin, dergi aboneliği veya kurumsal giriş gerektirmeden, herkes tarafından çevrimiçi olarak anında ücretsiz okunabilmesi anlamına gelir.

Altın ve Yeşil açık erişim arasındaki fark nedir?
Altın açık erişim, hakem değerlendirmesinden geçmiş makalenin yayıncının sitesinde açık bir şekilde yayınlanması anlamına gelir ve genellikle yazar tarafından ödenen bir yayın ücretiyle finanse edilir. Yeşil açık erişim ise yazarın aynı makalenin bir versiyonunu bir arşiv deposunda kendi kendine arşivlemesi anlamına gelir ve genellikle doğrudan bir maliyeti yoktur.

Diamond açık erişim, ücretsiz açık erişimle aynı şey midir?
Evet, her iki taraf için de geçerli. Diamond veya Platinum olarak da adlandırılan açık erişim, okuyucudan veya yazardan ücret almaz; derginin yayın masraflarını bir dernek, üniversite veya hükümet karşılar.

Açık erişimli dergilerin hepsi yırtıcı mıdır?
Hayır. Meşru Altın ve Elmas açık erişimli dergiler, gerçek hakem değerlendirmesi ve editörlük standartlarını uygular. Yırtıcı yayıncılar, ücretli Altın açık erişim iş modelini kopyalarken gerçek editörlük çalışmalarını atlarlar; bu nedenle dergiyi incelemek, açık erişim etiketinden daha önemlidir.

Açık erişimli bir derginin meşru olup olmadığını nasıl kontrol edebilirim?
Açık Erişimli Dergiler Dizini'nde arama yapın, Düşün Kontrol Gönder kontrol listesinden geçirin, birkaç yayın kurulu üyesini bağımsız olarak doğrulayın ve etki faktörü veya indeksleme iddialarını derginin kendi sitesi yerine orijinal veritabanında teyit edin.

Açık erişimli yayın yapmak için her zaman ücret ödemem gerekiyor mu?
Hayır. Yeşil ve Elmas açık erişimde yazardan doğrudan ücret alınmaz. Birçok fon sağlayıcı ve kurum, özellikle düşük gelirli ülkelerdeki araştırmacılar için Altın açık erişimde yayın ücretinden muafiyet veya indirim de sunmaktadır.

Makale işlem ücreti bütçeleri ve yırtıcı dergi riski, fonlamanın nerede olduğuna bağlı olarak farklılık gösterir. Çin kurumlarındaki yazarlar , Çinli yazarlar için sunduğumuz yayın destek hizmetimiz aracılığıyla yayın yeri taraması, makale işlem ücreti planlaması ve gönderim işlemlerini halledebilirler.

Sonuç

Açık erişim, 2002 yılında Budapeşte'deki bir toplantı salonunda ortaya atılan idealist bir öneriden, dünyanın araştırma fonlarının büyük bir bölümüne bağlı zorunlu bir gerekliliğe dönüştü. Altın, Yeşil, Hibrit ve Elmas erişim yollarının her biri maliyet, hız ve uyumluluğun farklı bir kombinasyonunu çözerken, Bronz erişim bunların hiçbirini kalıcı olarak çözmüyor. Fırsatlar gerçek; daha geniş bir okuyucu kitlesi, daha hızlı fon sağlayıcı uyumluluğu ve düşük gelirli ortamlardaki araştırmacılar için anlamlı, ancak eksik bir eşitlik adımı gibi. Tuzaklar da aynı derecede gerçek ve özellikle son teslim tarihi baskısı altında olan ve on dakika süren bir doğrulama adımını atlayan araştırmacıları hedef alıyor. Para veya makale hakları el değiştirmeden önce her bilinmeyen dergiyi DOAJ ve Think Check Submit'ten geçirin ve açık erişim kararı bir kumar olmaktan çıkıp stratejik bir seçim haline gelsin.

Editverse'te ilgili kaynakları keşfedin: DOAJ'ı kullanarak dergileri değerlendirme kılavuzumuz , açık erişim büyümesiyle ilgili en son Journal Citation Reports 2026 verileri ve makale gönderimi hazırlayan araştırmacılar için sistematik inceleme ve meta-analiz desteğimiz .

Referanslar

1. Budapeşte Açık Erişim Girişimi. Budapeşte Açık Erişim Girişimi Bildirgesi. Şubat 14, 2002. budapestopenaccessinitiative.org
2. Max Planck Topluluğu. Berlin Bilim ve Beşeri Bilimlerde Bilgiye Açık Erişim Bildirgesi. Ekim 2003. açıkerişim.mpg.de
3. Langham-Putrow A, Bakker C, Riegelman A. Açık erişimli makalelerin atıf avantajı gerçek mi? Açık erişimli ve abonelik tabanlı makalelerin atıflarına ilişkin sistematik bir inceleme. PLoS Bir. 2021;16(6):e0253129. yap:10.1371 / journal.pone.0253129 [PMID: 34161369]
4. Cook F, Govender R, Brennan PA. Avcı günlüğünüzden selamlar! Bunlar nedir, neden sorun teşkil ederler, nasıl tespit edilirler ve nasıl önlenirler? Br J Oral Maxillofasic Surg. 2023;61(4):277-281. doi:10.1016/j.bjoms.2023.02.005 [PMID: 36959056]
5. Fung C, Razi B, Basto M ve diğerleri. Güvenin, ama doğrulayın: Yırtıcı dergi ve yayıncı taleplerinin keşifsel bir denetimi. ANZ Cerrahi Dergisi. 2026;96(4):786-791. doi:10.1111/ans.70568 [PMID: 41792872]
6. Cobey KD, Grudniewicz A, Lalu MM, Rice DB, Raffoul H, Moher D. Tahmini yırtıcı dergilerde yayın yapan araştırmacıların bilgi ve motivasyonları: bir anket. BMJ Açık. 2020;9(3):e026516. yap:10.1136 / bmjopen-2018-026516 [PMID: 30904874]
7. Saloojee H, Pettifor JM. Düşük ve Orta Gelirli Ülkelerde Araştırmaya Erişimi En Üst Düzeye Çıkarma ve Engelleri En Aza İndirme: Açık Erişim ve Sağlıkta Eşitlik. Kalsifikasyon Dokusu İnt. 2024;114(2):83-85. doi:10.1007/s00223-023-01151-7 [PMID: 37962622]
8. Feres B, Palte N, Wagemaker Viana S ve diğerleri. Genel Cerrahi Dergilerinde Makale İşlem Ücretleri: Düşük ve Orta Gelirli Ülkelerde Adil Yayın Erişimi İçin Etkileri. J Surg Arş. 2026. doi:10.1016/j.jss.2026.06.016 [PMID: 42398260]
9. Kim EK, Shrime MG. Kulak burun boğaz ve baş boyun cerrahisinde açık erişimli yayıncılığın maliyeti. Dünya Otorinolaringoloji Baş Boyun Cerrahisi Dergisi. 2024. doi:10.1002/wjo2.78 [PMID: 38059140]
10. Koalisyon S. Plan S Hakların Korunması Stratejisi. koalisyon-lar.org
11. Kaliforniya Üniversitesi Akademik İletişim Ofisi. Temmuz 2025'te yürürlüğe girecek olan, revize edilmiş NIH Kamu Erişimi Politikası hakkında kılavuz. osc.universityofcalifornia.edu
12. Açık Erişimli Dergiler Dizini. doaj.org
13. Düşün, Kontrol Et, Gönder. thinkchecksubmit.org